امام از مناسبت آن پرسيد . گفتند به مناسبت عيد نوروز است . امام با خوشروئى آن را پذيرفت و فرمود نيرز و ناكلّ يوم يعنى هرروز ما را نوروز گردانيد . آنگاه از آن شيرينى تناول فرمود و به حاضران نيز خورانيد و جامها را هم ميان مسلمانان تقسيم نمود و دستور داد كه آنها را به حساب خراج آن دهقانان بگذارند . دهقانى كه در رأس اين دهقانان ايرانى اين هديه را تقديم كرد ، نعمان پسر مرزبان جدّ امام اعظم ابو حنيفه نعمان بن ثابت بن نعمان بن مرزبان يكى از پيشوايان چهارگانهء فقه اهل سنت و جماعت بود كه پيروان مذهب حنفى در فقه پيروان اويند و به او منسوبند . در روايت خطيب بغدادى كه صاحب وفيات الاعيان هم آن را نقل كرده آمده است كه نعمان بن مرزبان پدر ثابت كسى است كه در روز عيد نوروز فالوذج به على ( ع ) هديه كرده و به همين مناسبت آن حضرت فرموده است « نيرزوناكل يوم » و بعضى گفته‌اند كه تقديم هديه در مهرگان بوده و حضرت فرموده است « مهرجوناكل يوم » . « 1 » ولى در زمان معاويه چنين نماند . هنگامى كه او عبيد اللّه بن درّاج برادر دبير ديوان خود عبد الرحمن بن درّاج را كارگزار خراج عراق گردانيد ، او مردم عراق را به پرداخت هديهء نوروز و مهرگان مجبور گردانيد و در همان سال ده ميليون درهم از اين راه از مردم گرفت « 2 » و اين مبلغ سال به سال افزايش يافت تا معادل تمام مبلغ خراج عراق گرديد . و در زمان حجاج امر افزايش اين مالياتها و سخت‌گيرى او در مطالبهء آنها به حدى رسيد كه مردم از پرداخت آنها عاجز ماندند و روستاها را ترك كردند و روستاهاى آباد به ويرانى كشيده شد . در روايتى كه صولى از گفتهء زمين‌داران و كشاورزان عراق آورده چنين آمده است كه خراج عراق در عهد عمر و عثمان صد ميليون ( درهم ) بود ، در

--> ( 1 ) . ن . ك . تاريخ بغداد ، ج 13 ، ص 326 و وفيات الاعيان ، ج 5 ، ص 39 در شرح حال امام ابو حنيفه و ربيع الابرار ، ج 1 برگ 4 ب ، و قاموس فيروزآبادى در نوروز . مهرجونا اشتقاقى است از مهرجان معرّب مهرگان . ( 2 ) . جهشيارى ، الوزراء و الكتّاب ، ص 15 .